Aby korzystać z serwisu zaktualizuj przeglądarkę do nowszej wersji.

x

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.

x

Logo: Zdrowo rośnij

Trwa wyszukiwanie proszę czekać..

Grupa wiekowa 0-1 rok

Alergia pokarmowa i nietolerancja pokarmowa – nie mylmy pojęć!


Alergia pokarmowa i nietolerancja pokarmowa – nie mylmy pojęć!
 
Obie mają w nazwie przymiotnik „pokarmowa”, dotyczą jedzenia i dają podobne objawy. Ale alergia i nietolerancja to dwie różne dolegliwości.
 
C co jesteśmy w stanie stwierdzić samodzielnie, patrząc na dziecko? Fakt, że po spożyciu jakiegoś pokarmu następuje u niego niepożądana reakcja. Może być natychmiastowa – wtedy przybiera postać obrzęku naczynioruchowego, pokrzywki, sapki (objawiającej się świszczącym oddechem), wymiotów, ostrego nieżytu nosa. Ale bywa też opóźniona i wówczas objawia się zmianami skórnymi (atopowe zapalenie skóry), przewlekłymi wymiotami, biegunkami (często z domieszką krwi) lub zaparciami, słabymi przyrostami masy ciała i wzrostu.
Na podstawie własnych obserwacji dziecka nie stwierdzimy jednak, czy mamy do czynienia z alergią pokarmową, czy też z nietolerancją.

Alergia pokarmowa
To powtarzalna odpowiedź organizmu na pojawienie się alergenu, który układ odpornościowy uznaje za wroga. Odpowiedź zła, patologiczna. Może być ona IgE–zależna (z udziałem przeciwciał IgE) lub IgE–niezależna (z udziałem innych mechanizmów odpornościowych). Mówiąc prościej: jeśli
układ odpornościowy rozpoznaje określone składniki pokarmowe jako wroga, dąży do ich wyeliminowania i uruchamia przeciwciała IgE. Zwiększa ich produkcję, a te z kolei nakazują komórkom tucznym wydzielenie dużej ilości substancji chemicznych (m.in. histaminy), które następnie uruchamiają reakcje obronne. Stąd np. alergia na mleko może dawać oznaki charakterystyczne dla alergii wziewnej ( katar, kaszel), skórnej (świąd i zaczerwienienie naskórka), albo pokarmowej (ból brzucha, wzdęcia, biegunka).
 
Nietolerancja pokarmowa
W tym przypadku układ odpornościowy nie odgrywa żadnej roli. Przy nietolerancji wszystko ma swoje źródło w procesie metabolizmu – organizm nie posiada (lub ma za mało) określonych substancji, które pomogłyby mu dane składniki strawić lub wchłonąć. Maluch może mieć np. za mało laktazy, specjalnego enzymu, który w jelicie cienkim umożliwia rozłożenie cukru mlecznego (laktozy) do składników prostszych i przyswajalnych (glukozy i galaktozy). I wtedy cierpi na bóle brzucha, wzdęcia, biegunkę. Ale kiedy ma alergię na białko mleka krowiego, to objawy choć podobne, powstają w zupełnie innym mechanizmie.
 
Inne schorzenia, podobne objawy                                   
Skąd mamy wiedzieć, czy płaczliwy maluch wyraźnie cierpiący na bóle brzucha, wzdęcia lub biegunkę ma alergię pokarmową czy nietolerancję? Sami tego nie stwierdzimy, trzeba iść do specjalisty. Wywiad lekarski (lekarz dopyta, kto w najbliższej rodzinie jest uczulony i na co), poparty naszymi obserwacjami, otwiera drogę do dalszej diagnostyki. Obejmuje ona m.in.:
  • testy skórne i/lub diagnostyczne stężenie swoistych przeciwciał (ich ujemny wynik na 95% wykluczy natychmiastową reakcję IgE–zależną, czyli alergię),
  • badania krwi, które mają sprawdzić, czy poziom przeciwciał IgE nie jest podwyższony,
  • testy prowokacyjne (gdy badania dają wynik ujemny lub gdy jest dodatni, ale wywiad okazuje się nieprzekonujący), które polegają na celowym podawaniu alergenu, aby wywołać objawy chorobowe,
  • badania genetyczne, które pozwalają określić predyspozycje genetyczne do celiakii (nietolerancja glutenu, białka zawartego w  zbożach) i nietrawienia laktozy (sytuacja, gdy gen odpowiedzialny za produkcję enzymu rozkładającego ten cukier nie działa). 
Dieta eliminacyjna
Polega na tym, że na dwa tygodnie odstawiamy produkty zawierające potencjalny alergen, by przekonać się, który składnik wywołuje niepożądane objawy. Jeśli dolegliwości w tym czasie ustąpią – przeprowadza się próbę prowokacji, czyli ponownie wprowadza do diety wykluczone na czas testu produkty, obserwując jednocześnie reakcję dziecka. Jeśli powracają – dietę eliminacyjną trzeba stosować przez kolejnych 6 miesięcy (zawsze co najmniej do 9–12 miesiąca życia).

Co najczęściej uczula?

  • białko mleka krowiego (kazeina i białka serwatkowe). Mniej alergizujące jest mleko podgrzane, bo w wysokiej temperaturze dochodzi do rozbicia i częściowego unieszkodliwienia struktur białkowych,
  • jaja kurze,
  • mięso kurczaka, cielęcina, wołowina,
  • owoce – cytryny, pomarańcze, mandarynki, truskawki, kiwi,
  • warzywa strączkowe, zboża, ziarna,
  • owoce morza, ryby.
Warto wiedzieć: alergie pokarmowe nie są częste. Występują u 3–7% dzieci, przy czym 80% z nich „wyrasta” z tej przypadłości do piątego roku życia.
 
Kiedy organizm nie toleruje glutenu
Nietolerancja glutenu polega na tym, że obecny w ziarnach zbóż gluten uszkadza błonę śluzową jelita cienkiego, co prowadzi do zaniku kosmków jelitowych. A wtedy jelito traci swoją funkcję – trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Wśród objawów nietolerancji glutenu są nie tylko wzdęcia, biegunki, ale także oznaki niedożywienia, czyli m.in. chudnięcie. Leczenie? Brak. Trzeba wyłączyć z diety produkty zawierające ten składnik.
 
 
Różnice pomiędzy nietolerancją a alergią pokarmową
 
Nietolerancja pokarmowaAlergia pokarmowa
  • Reakcje bywają oddalone w czasie – symptomy mogą pojawić się po kilku dniach.
  • Można wykazywać nietolerancję kilku różnych grup pokarmów w tym samym czasie.
  • Objawy mogą być złożone: od wzdęć do biegunki, letargu i ogólnego złego samopoczucia.
  • Reakcje zazwyczaj pojawiają się szybko, najwyżej 2 godziny po kontakcie z alergenem.
  • Alergia pokarmowa pociąga za sobą reakcję układu immunologicznego i jest odpowiedzią na konkretne pożywienie.
  • Jej objawami mogą być kłopoty z oddychaniem, wysypka, obrzęk, katar, a nawet wstrząs anafilaktyczny.

 
Konsultacja: mgr inż. Iza Czajka, fizjolog  żywienia
 
 
 


Bądź na bieżąco





Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 2

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Przy wejściu (po przekierowaniu na Medyczną Platformę Edukacyjną - Dla Wszystkich) należy kliknąć "Zaloguj się jako gość".

Patronaty

Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Medyczna Platforma Edukacyjna Czyżewscy - Kancelaria Adwokacka Rafał Piotr Janiszewski - Kancelaria doradcza Stowarzyszenie Dziennikarze Dla Zdrowia

Partner

Novo Nordisk