Aby korzystać z serwisu zaktualizuj przeglądarkę do nowszej wersji.

x

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.

x

Logo: Zdrowo rośnij

Trwa wyszukiwanie proszę czekać..

Grupa wiekowa 0-1 rok

Niepożądane odczyny poszczepienne

Podanie dziecku szczepionki, jak każda ingerencja medyczna, może mieć skutki uboczne. Występują one jednak stosunkowo rzadko i są w zdecydowanej większości przypadków zupełnie niegroźne dla zdrowia. O wiele większym zagrożeniem jest niezaszczepienie dziecka i narażenie go na zachorowanie na chorobę zakaźną.
 
Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) mogą być zarówno wynikiem indywidualnej reakcji osoby szczepionej na podanie szczepionki, jak i nieprawidłowego podania preparatu lub zastosowania preparatu słabej jakości. Zdarza się także, że niepożądany odczyn poszczepienny tak naprawdę nie jest skutkiem szczepienia, ale wystąpił niezależnie od niego i przypadkowo pojawił się wkrótce po szczepieniu.

Odczyny miejscowe
Są najczęściej występującymi niepożądanymi odczynami po szczepieniach. Objawiają się pieczeniem, kłuciem, bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu wkłucia igły. Niekiedy w miejscu podania szczepionki po czasie może się pojawić się bolesny siniak. Objawy te ustępują zazwyczaj dość szybko, choć zdarza się, że wokół miejsca wkłucia wytwarza się naciek lub ropień. Jest to konsekwencją nieprawidłowego podania szczepionki, np. podskórnego zamiast śródskórnego w trakcie szczepienia przeciwko gruźlicy.

Objawy ogólne
Mogą towarzyszyć objawom miejscowym lub występować samodzielnie. Do objawów ogólnych zalicza się: brak apetytu, senność, płaczliwość, gorączkę, wysypkę uczuleniową, bóle głowy, mięśni i stawów, nudności, wymioty i biegunkę oraz powiększenie węzłów chłonnych. Dziecko może mieć też objawy charakterystyczne dla choroby, na którą zostało zaszczepione, tyle że w mniejszym nasileniu. Do niepożądanych odczynów poszczepiennych o charakterze ogólnym zalicza się także bardzo rzadko występujący wstrząs anafilaktyczny. To silna reakcja uczuleniowa pojawiająca się od razu po podaniu szczepionki i wymagająca niezwłocznej interwencji lekarza.
Odrębną kategorią są niepożądane odczyny poszczepienne ze strony układu nerwowego. Należą do nich drgawki poszczepienne lub (sporadycznie występujące) uszkodzenia nerwów, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu.
 
Częstość występowania NOP
Przy szczepionkach stosowanych w Polsce jeden niepożądany odczyn poszczepienny występuje przeciętnie raz na 10 tys. szczepień, a częstość ich pojawiania się zależy od rodzaju szczepionki. I tak: dla szczepionki przeciwko polio to 1 przypadek NOP na milion podań, a w przypadku szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce – 1 na 10 podanych dawek. Zdecydowanie najczęściej są to jednak odczyny miejscowe, a jeśli ogólne – to przebiegające łagodnie.
Ryzyko wystąpienia nieprawidłowych odczynów poszczepiennych można zmniejszyć przez prawidłowo przeprowadzoną kwalifikację dziecka do szczepienia. Polega ona na zebraniu dokładnego wywiadu, zbadaniu dziecka oraz ocenie jego stanu zdrowia (są to podstawowe zadania lekarza kwalifikującego pacjenta do szczepienia). Pediatra powinien wykluczyć infekcje przebiegające z wysoką gorączką, uczulenia na składniki szczepionki, wrodzone lub nabyte niedobory odporności, zaburzenia neurologiczne, choroby hematologiczne (np. białaczki, chłoniaki). Nie należy szczepić dzieci, które w ostatnich 3 miesiącach miały podawane preparaty krwiopochodne, immunoglobuliny, silne leki przeciwzapalne (np. sterydowe), cytostatyki lub przeszły transfuzję krwi.
 
Jak łagodzić objawy poszczepienne?
Niepożądane odczyny występujące po szczepieniu u dziecka można łagodzić domowymi sposobami. I tak, przy bólu, zaczerwienieniu i obrzęku w miejscu wkłucia należy przyłożyć zimny kompres. Przy gorączce zalecane jest podawane maluchowi zwiększonej ilości płynów, aby zapobiec odwodnieniu. W tych okolicznościach dozwolone jest także zastosowanie leku przeciwbólowego i przeciwgorączkowego (paracetamol, ibuprofen). Pamiętajmy jednak, że podwyższona temperatura oznacza, że organizm prawidłowo zareagował na szczepionkę, walczy z podanymi antygenami i wytwarza przeciwciała. Dzięki temu tworzy się odporność poszczepienna i dziecko w przyszłości nie zachoruje na chorobę, na którą zostało zaszczepione.
 

Przed szczepieniem nie podajemy leków przeciwbólowych

Ważne! Maluchowi przed i zaraz po szczepieniem nie powinno się podawać zapobiegawczo żadnych leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. Postępowanie takie nie zmniejsza ani ryzyka wystąpienia bolesności w miejscu wkłucia, ani gorączki poszczepiennej, ani związanych z gorączką drgawek. Może natomiast zmniejszać skuteczność szczepionki.


Konsultacja: dr hab. n med. Piotr Albrecht, Warszawski Uniwersytet Medyczny


Bądź na bieżąco





Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 2

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Przy wejściu (po przekierowaniu na Medyczną Platformę Edukacyjną - Dla Wszystkich) należy kliknąć "Zaloguj się jako gość".

Patronaty

Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Medyczna Platforma Edukacyjna Czyżewscy - Kancelaria Adwokacka Rafał Piotr Janiszewski - Kancelaria doradcza Stowarzyszenie Dziennikarze Dla Zdrowia

Partner

Novo Nordisk