Aby korzystać z serwisu zaktualizuj przeglądarkę do nowszej wersji.

x

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.

x

Logo: Zdrowo rośnij

Trwa wyszukiwanie proszę czekać..

Grupa wiekowa 0-1 rok

Po co dzieciom szczepienia?

Szczepionki i antybiotyki – to dwa najważniejsze osiągnięcia nowożytnej medycyny. Dzięki nim wyeliminowano śmiertelne choroby: trąd, cholerę i ospę prawdziwą. I to dzięki nim nie umieramy dziś masowo na gruźlicę, błonicę czy tężec. Czym zatem są szczepionki i co trzeba o nich wiedzieć?
 
Szczepionka to preparat biologiczny (a więc wytworzony na bazie organizmów żywych, w przeciwieństwie do większości leków syntetyzowanych chemicznie), który oddziałuje na układ odpornościowy osoby szczepionej. Najczęściej spotykamy się ze szczepionkami ochronnymi (profilaktycznymi), których zadaniem jest pobudzenie układu odpornościowego do wytworzenia tzw. pamięci poszczepiennej i trwałej odporności na daną chorobę. Drugim, mniej rozpowszechnionym rodzajem szczepionek, są szczepionki terapeutyczne (lecznicze) podawane osobom już chorym na daną jednostkę chorobową (np. raka czy HIV) w celu zmobilizowania układu odpornościowego do walki.

Szczepionki ochronne
Najważniejszym składnikiem szczepionki ochronnej jest drobnoustrój wywołujący daną chorobę. Może być on żywy, ale o osłabiony chorobotwórczo (tzw. atenuowany), lub zabity. Szczepionka może także zawierać wyłącznie pewne fragmenty chorobotwórczych mikrobów, niezbędne do uzyskania odpowiedzi odpornościowej. Składnik aktywny to tzw. antygen, który stymuluje w organizmie produkcję przeciwciał. Przeciwciała te, lub zdolność ich produkowania, pozostają w gotowości przez kilka, kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt lat i dopiero w chwili pojawiania się ponownie tego samego zarazka przystępują do jego zwalczania. Dzięki temu choroba nie ma szansy się rozwinąć.

Szczepionki skojarzone
Jeden preparat szczepionkowy może dawać ochronę przed jedną chorobą lub przed kilkoma jednocześnie, czyli zawierać kilka różnych drobnoustrojów lub ich fragmentów. W takim wypadku mówimy o szczepionce skojarzonej. Szczepionki wieloskładnikowe są tak samo skuteczne i bezpieczne jak szczepionki jednoskładnikowe, a dzięki ich zastosowaniu można zredukować liczbę wkłuć. Choć sceptycy wysuwają argument, że szczepionki takie są zbyt obciążające dla układu odpornościowego malucha, teza ta nie ma uzasadnienia medycznego. Szczepionki skojarzone są szczepionkami nowej generacji, wysoko oczyszczonymi i zawierającymi najczęściej zamiast całych drobnoustrojów tylko ich fragmenty. Zatem liczba antygenów i substancji aktywnych jest w nich zazwyczaj mniejsza niż w starszych szczepionkach jednoskładnikowych. Ponadto umieszczenie kilku szczepionek w jednej strzykawce zmniejsza dawkę substancji dodatkowych (np. konserwujących szczepionkę) podawanych dziecku.

Szczepienia obowiązkowe i zalecane
Dzieci w Polsce szczepione są zgodnie z Kalendarzem Szczepień Ochronnych. Jest to harmonogram, przygotowywany przez Główny Inspektorat Sanitarny i zatwierdzany przez Ministerstwo Zdrowia, mówiący o tym, jakie szczepienia, i w jakim wieku, należy podać dziecku. Kalendarz zawiera dwie podstawowe kategorie szczepień: obowiązkowe i zalecane. Obie te grupy są równie ważne dla zdrowia dziecka, różnica między nimi polega wyłącznie na sposobie ich finansowania. Szczepionki obowiązkowe są finansowane z budżetu państwa, co oznacza, że rodzic nic nie płaci za zaszczepienie dziecka. Natomiast szczepionki zalecane nie są finansowane przez państwo i rodzic musi zapłacić za nie z własnej kieszeni. W Kalendarzu Szczepień pojawia się też kategoria „szczepień obowiązkowych dla osób szczególnie narażonych”. Zwrot ten oznacza, że państwo płaci za te szczepienia tylko wybranym dzieciom np. wcześniakom, maluchom z różnymi schorzeniami, uczęszczającym do żłobków, a dla pozostałych dzieci są to szczepienia zalecane czyli opłacane przez rodziców.
 
Dlaczego trzeba szczepić systematycznie?
Tylko podanie tylu dawek leku, ile przewiduje Kalendarz Szczepień gwarantuje skuteczność szczepienia, czyli ochronę przed daną chorobą. Pominięcie dawki może spowodować zwiększenie ryzyka zachorowania – dotyczy to zwłaszcza krztuśca i odry. Niczym nie grozi natomiast niewielkie przesunięcie – z uzasadnionych przyczyn – terminów podanych w kalendarzu. Może się bowiem zdarzyć, że konieczne jest odroczenie zaplanowanego szczepienia, np. ze względu na ostrą infekcję przebiegającą z wysoką gorączką lub podawane niedawno immunoglobuliny, preparaty krwiopochodne lub transfuzję krwi.
 

Tylko w obecności rodzica

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce prawami pacjenta, każde szczepienie przeprowadzane u dziecka – niezależnie od jego wieku oraz od tego, czy jest wykonywane w szpitalu, czy w przychodni – powinno odbywać się w obecności rodzica, który wcześniej musi być wyczerpująco poinformowany na temat podawanej szczepionki oraz wyrazić zgodę na wykonanie szczepienia.


Konsultacja: dr hab. n med. Piotr Albrecht, Warszawski Uniwersytet Medyczny


Bądź na bieżąco





Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 2

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Przy wejściu (po przekierowaniu na Medyczną Platformę Edukacyjną - Dla Wszystkich) należy kliknąć "Zaloguj się jako gość".

Patronaty

Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Medyczna Platforma Edukacyjna Czyżewscy - Kancelaria Adwokacka Rafał Piotr Janiszewski - Kancelaria doradcza Stowarzyszenie Dziennikarze Dla Zdrowia

Partner

Novo Nordisk