Aby korzystać z serwisu zaktualizuj przeglądarkę do nowszej wersji.

x

Używamy plików cookies, aby ułatwić korzystanie z tego serwisu.
Zmień ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.

x

Logo: Zdrowo rośnij

Trwa wyszukiwanie proszę czekać..

Grupa wiekowa 11-15 lat

Rozwój fizyczny od 11 do 15 roku życia

Dziecko dorasta. Przed nim etap burzliwych przemian fizycznych i emocjonalnych. W tym czasie najbardziej potrzebuje naszego wsparcia i akceptacji.
 
Dziewczynki stają się kobietami, chłopcy – mężczyznami. Tak w największym skrócie można ująć zmiany, jakie zachodzą w organizmach obu płci. To czas przyspieszonego tempa rozwoju, które powoduje zasadnicze przemiany w budowie, a przejawia się szybkim wzrostem i znacznym przyrostem masy ciała.
Przeciętny 13-latek jest niezwykle wrażliwy na to, co o jego wyglądzie sądzą inni, ponieważ na podstawie ich opinii buduje pozytywny lub negatywny obraz siebie. Często nie jest zadowolony z tego, jak wygląda, uważa, że jest nieatrakcyjny. Stąd lęki, niepokoje, frustracje czy konfliktowość.
 
Co się dzieje z ciałem?
Najpierw start w dorosłość  dostrzec można u dziewczynek, bo nawet w połowie 11 roku życia. U chłopców zwykle 2 lata później. U 13-latków najpierw ciało się wydłuża, potem dziecku przybywa centymetrów w obwodach. Różnice w rytmie wzrastania organów, tkanek czy części ciała powodują przejściowe dysproporcje w sylwetce, co odbija się w niezborności ruchów.
 
Dziecko szybko rośnie
Zjawisko wzmożonego tempa przyrostu długości ciała i jego ciężaru w krótkim czasie (2–3 lat) określane jest jako skok pokwitaniowy. Dotyczy on także innych wymiarów, np. długości kończyn, obwodu głowy, szerokości miednicy itp.

  • U dziewcząt proces gwałtownego wzrostu zaczyna się mniej więcej w wieku 11 lat i trwa do 14 roku życia, po czym gwałtownie spada.
  • Chłopcy intensywnie rosną w wieku 13–15 lat. Dlatego przeciętny trzynastolatek jest często niższy od swoich koleżanek. W następnych latach chłopcy coraz bardziej przewyższają dziewczęta. 
Zmienia się ciężar ciała

  • U dziewcząt waga idzie w górę w 14 i 15 roku życia. Tak więc zwiększone tempo przyrostu masy, podobnie jak wysokości, występuje u nich wcześniej niż u chłopców.
  • U chłopców przyrost wagi następuje między 15 a 17 rokiem życia.
Pojawiają się drugo- i trzeciorzędowe cechy płciowe

  • U dziewcząt rozszerzają się kości miednicy, formują się piersi, pojawia się pierwsza miesiączka.
  • U chłopców rozrastają się kości barkowe, pojawia się zarost, następuje mutacja (obniżenie tembru głosu).
  • U obu płci pojawia się owłosienie w okolicach narządów płciowych i pod pachami.
  • W okresie pokwitania wzmaga się praca gruczołów wydzielniczych skóry: łojowych i potowych. Pot zmienia swój skład chemiczny i staje się bardziej kwaśny. Łój staje się gęstszy: powstają więc zaskórniki, wypryski (na nosie, czole oraz na plecach i klatce piersiowej).
Układ kostny i mięśniowy
Układ kostny rozwija się szybciej niż mięśniowy. Dziewczęta wykazują słabszy rozrost mięśni i mniejszą siłę mięśniową niż chłopcy. Różnica ta stopniowo się pogłębia.


Serce i układ krwionośny
Między 12 a 16 rokiem życia notuje się wzrost ciężaru i objętości serca, które osiąga już rozmiary prawie jak u dorosłego. Pogłębienie i zwolnienie częstotliwości jego skurczów wpływa na zwiększenie ciśnienia w naczyniach krwionośnych. Pobudliwość nerwowa odbija się na akcji serca, powodując wahania ciśnienia.
 
Układ oddechowy
Wraz ze wzrostem organizmu intensywnie wzrastają płuca, a co za tym idzie ich pojemność i wydolność tlenowa. W wieku 12 lat ilość oddechów na minutę (około 19) jest prawie taka sama jak u dorosłego człowieka (20), choć pojemność płuc jest jeszcze mniejsza o połowę.
 
Rewolucja w układzie nerwowym
Zmiany dotyczą przede wszystkim struktury mózgu i polegają na powiększeniu rozmiarów komórek mózgowych, różnicowaniu ich funkcji, powstawaniu nowych włókien i coraz większej ich specjalizacji. Proces ten kończy się około 14 roku życia, a towarzyszące mu zmiany układu nerwowego objawiają się w nadmiernej wrażliwości i pobudliwości dziecka.
 
Wzrost dzieci i waga dzieci w wieku 11–15 lat

Dziewczynki
11 lat: 132,5–157,5 cm (średnio 145 cm)
12 lat: 138,4–164,1 cm (średnio 151,2 cm)
13 lat: 143,3–169,4 cm (średnio 156,4 cm)
14 lat: 146,7–172,8 cm (średnio 159,8 cm)
15 lat: 148,7–174,6 cm (średnio 161,7 cm)
 
Średnia waga 12-latki: 34–50 kg
Średnia waga 14-latki: 47–67 kg
 
Chłopcy
11 lat: 130,5–155,8 cm (średnio 143,1 cm)
12 lat: 135,8–162,4 cm (średnio 149,1 cm)
13 lat: 142,1–170 cm (średnio 156 cm)
14 lat: 148,7–177,6 cm (średnio 163,2 cm)
15 lat: 153,3–183,6 cm (średnio 169 cm)
 
Średnia waga 12-latka: 30–46 kg
Średnia waga 14-latka: 40–60 kg
 
 
Bilans zdrowia 14-latka
W czasie bilansu zdrowia 14-latka lekarz ocenia stopień dojrzałości płciowej i przebieg okresu pokwitania, stan zdrowia (zwłaszcza psychospołecznego) oraz – co dotyczy tylko uczniów przewlekle chorych i niepełnosprawnych – możliwość wyboru kierunku dalszej nauki i zawodu.
Pediatra będzie pytał także o zachowania negatywne dla zdrowia dziecka (palenie tytoniu, używanie substancji psychoaktywnych) oraz stosowanie diet, występowanie zaburzeń koncentracji istanów depresyjnych. Może (choć nie musi) jednocześnie zlecić wykonanie zdjęcia rtg klatki piersiowej, morfologii krwi, analizy moczu, pomiaru ciśnienia tętniczego oraz kontrolę ostrości wzroku.
Dziewczęta będą pytane o termin wystąpienia pierwszej miesiączki, przebieg miesiączkowania (regularność i długość cyklu, ewentualne zaburzenia).

Co powinno nas zaniepokoić?

  • Zbyt wolny wzrost. Jeśli w ciągu 6 miesięcy dziecko nie urośnie ani centymetra, poprośmy pediatrę o skierowanie do endokrynologa dziecięcego.
  • Wady postawy. Zbyt szybko rosnące kości długie i nie nadążający za nimi rozwój mięśni powodują charakterystyczne pochylenie sylwetki z powodu przykurczów.
  • Nieprawidłowy zgryz. W okresie dojrzewania należy odwiedzić z dzieckiem ortodontę, który sprawdzi, czy zgryz jest prawidłowy i czy konieczne jest założenie aparatu ortodontycznego.
  • Nasilone zmiany skórne. To wprawdzie pospolita przypadłość, jednak zaniedbana i nieleczona, może przybrać postać, która pozostawi na skórze szpecące blizny. Nawet pojedyncze krostki pojawiając się regularnie to sygnał, że trzeba odwiedzić dermatologa.
  • Zaburzenia miesiączkowania u dziewcząt. Cykle bardzo krótkie lub bardzo długie, a także obfite i bolesne miesiączki to wskazanie do wizyty u ginekologa, najlepiej dziecięcego.
  • Nadwaga i niedowaga. Dziecko wkracza w czas eksperymentów, m.in. z własnym ciałem. W kwestii odżywiania dotyczą one głównie dziewczynek (restrykcyjne diety), ale czasem też chłopców (suplementy diety, które mogą pomóc w budowaniu masy mięśniowej). W takim przypadku warto rozważyć wizytę u dietetyka i psychologa.
  • Przesadna drażliwość i zaburzenia nastroju. Mogą być związane z niedosypianiem, brakiem ruchu, ale też stosowaniem używek i dopalaczy. Nie lekceważmy takich objawów. Są sygnałem, że warto zapisać się z dzieckiem do poradni psychologicznej.
 
Konsultacja: lek. med. Jadwiga Mandziewska, lekarz rodzinny


Bądź na bieżąco





Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 2

Wykład o pielęgnacji noworodka, część 1

Przy wejściu (po przekierowaniu na Medyczną Platformę Edukacyjną - Dla Wszystkich) należy kliknąć "Zaloguj się jako gość".

Patronaty

Polska Federacja Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP Medyczna Platforma Edukacyjna Czyżewscy - Kancelaria Adwokacka Rafał Piotr Janiszewski - Kancelaria doradcza Stowarzyszenie Dziennikarze Dla Zdrowia

Partner

Novo Nordisk